Hoeveel personen er tegelijk in een gebouw of ruimte aanwezig mogen zijn, hangt vooral af van de vluchtroutes: hoeveel uitgangen er zijn, hoe breed de deuren en trappen zijn en of iedereen bij brand op tijd buiten of in een veilige ruimte kan komen. Met een berekening van de opvang- en doorstroomcapaciteit bepalen wij dat aantal per ruimte en per bouwlaag, volgens de rekenregels van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Past de gewenste bezetting niet, dan laten we zien met welke maatregelen het wél kan.
Wanneer heeft u een berekening nodig?
Vooral bij gebouwen of ruimten waar veel mensen tegelijk samenkomen, of waar u méér mensen wilt toelaten dan nu. Denk aan:
- horeca en uitgaansgelegenheden (zie ook ons artikel over brandveiligheid in de horeca)
- evenementenhallen, zalen en congreslocaties
- kantoren met grote vergader- of bijeenkomstruimten
- scholen en onderwijsinstellingen
- winkels en winkelcentra
- musea en andere publieksgebouwen
- een wijziging van het gebruik, bijvoorbeeld een kantoorverdieping die een vergaderzaal of kantine wordt
Vaak is de berekening de onderbouwing van een gebruiksmelding: daarin geeft u aan voor hoeveel personen het gebouw bedoeld is. Of u een gebruiksmelding moet doen, leest u in wanneer is een gebruiksmelding verplicht? of checkt u met de gebruiksmelding-checker.
Opvang- en doorstroomcapaciteit berekenen
Het maximaal aantal personen volgt uit twee grootheden, die in adviezen en bij gemeenten vaak samen worden genoemd als de opvang- en doorstroomcapaciteit:
- Doorstroomcapaciteit: hoeveel mensen er binnen de beschikbare tijd door een deur, gang of trap naar buiten of naar een veilige plek kunnen.
- Opvangcapaciteit: hoeveel mensen er tijdelijk veilig kunnen staan in een beschermde ruimte, zoals een goed afgeschermd trappenhuis, als niet iedereen direct buiten kan zijn.
De laagste uitkomst bepaalt de toegestane bezetting. Een berekening van de opvang- en doorstroomcapaciteit (ook wel vluchtwegcapaciteitsberekening genoemd) laat daarom niet alleen het aantal zien, maar ook wáár in het gebouw de grens zit.
Waar hangt het maximaal aantal personen van af?
Er is geen vast getal per vierkante meter dat voor elk gebouw geldt. Het aantal volgt uit de zwakste schakel in de vluchtroute. De belangrijkste factoren:
- Aantal uitgangen. Een ruimte met één uitgang zit sneller aan zijn grens dan een ruimte met twee uitgangen in verschillende richtingen.
- Breedte van deuren en doorgangen. De vrije doorgang telt, niet de maat van het kozijn. Een deur laat 90 tot 135 personen per meter vrije breedte door, afhankelijk van de uitvoering van de deur en de draairichting.
- Trappen. Op een trap stromen mensen trager door dan door een deur: 45 of 90 personen per meter trapbreedte. Bij gebouwen met meerdere bouwlagen is de trap daardoor vaak de beperkende factor.
- Draairichting van deuren. Een deur die tegen de vluchtrichting in draait, is maar voor een beperkt aantal personen bruikbaar: 37 of 60 personen. Daarboven moet de deur met de vluchtrichting mee draaien.
- Beschermde vluchtroutes en veilige ruimten. Een open trap kan bij brand minder lang worden gebruikt dan een trappenhuis dat is afgeschermd van de rest van het gebouw. Wie een veilige ruimte bereikt, hoeft niet direct buiten te zijn.
- Loopafstanden. Hoe ver mensen moeten lopen naar een uitgang of beschermde vluchtroute.
De oude “bezettingsgraad” (een vast aantal vierkante meters per persoon per gebruiksfunctie) wordt niet meer gebruikt. Het aantal personen volgt uit de capaciteit van de vluchtroutes, niet uit de oppervlakte.
Te weinig capaciteit? Dit zijn de gebruikelijke oplossingen
| Knelpunt | Mogelijke oplossing |
|---|---|
| Te weinig uitgangen | Extra nooduitgang, eventueel via een buitentrap |
| Deur te smal | Doorgang verbreden of een tweede deurvleugel laten meetellen |
| Deur draait de verkeerde kant op | Draairichting omkeren (let op het beslag) |
| Open trap beperkt de doorstroming | Trap omkasten tot beschermde vluchtroute |
| Eén bouwlaag vormt het knelpunt | Bezetting per ruimte of bouwlaag herverdelen |
| Bouwkundig niet haalbaar | Gelijkwaardige oplossing onderbouwen met fire safety engineering |
We rekenen elke optie door, zodat u kunt kiezen tussen wat het kost en wat het oplevert: soms levert een omgekeerde deur meer op dan een verbouwing.
Praktijkvoorbeelden
Van een klein café tot een museum en een congreshotel: de rekenmethode is dezelfde, het maatwerk zit in het gebouw.
- Drents Museum, Assen. Grote aantallen bezoekers verspreid over tentoonstellingszalen.
- Merckt, Grote Markt Groningen. Horeca en een rooftop in combinatie met appartementen.
- Mövenpick Hotel, Amsterdam. Congres- en zaalcapaciteit van een grootstedelijk congreshotel.
- Cappuvino, Vismarkt 1 (Groningen). Een kleine ruimte met een complexe vraag. De oplossing lag in een CFD-berekening, gecombineerd met een geventileerde gevel die in de eerste fase de rook afvoert. Zo is de gewenste bezetting veilig mogelijk. Ontwerp: D-groep.
Hoe wij het maximaal aantal personen bepalen
Intake en inventarisatie
We beginnen met een gesprek over het gebruik van het gebouw, de bezetting die u wilt halen en de knelpunten die u al kent. U levert de beschikbare bouwtekeningen aan.
Opname ter plaatse
We meten de vrije breedte van deuren, trappen en doorgangen en controleren de draairichting en openingshoek van deuren. Ook beoordelen we de brandwerendheid van de constructie-onderdelen rond de vluchtroutes en of er veilige ruimten zijn waar mensen kunnen worden opgevangen. Tekeningen en werkelijkheid verschillen vaker dan je zou denken; daarom meten we zelf.
Berekening met Vluchtveilig®
Met de gemeten gegevens berekenen we de opvang- en doorstroomcapaciteit: de doorstroomcapaciteit van alle deuren en trappen, per bouwlaag, en de opvangcapaciteit van veilige ruimten. Daarvoor gebruiken we Vluchtveilig, de ontruimingsanalyse die wij via Munnik R&D zelf hebben ontwikkeld. In Vluchtveilig modelleren we via een grafische interface schematisch hoe de ontvluchting van het gebouw is opgebouwd. Vervolgens rekent het programma voor álle subbrandcompartimenten de capaciteit van het gehele gebouw door. Zo ziet u niet alleen het toegestane aantal personen, maar ook welk scenario maatgevend is.
Rapport en bespreking
U krijgt een rapport met het toegestane aantal personen per ruimte en per bouwlaag. Haalt u de gewenste bezetting niet, dan staan de oplossingen erin met hun voor- en nadelen, en bespreken we die met u.
Gebruiksmelding
Het rapport kunt u gebruiken bij de gebruiksmelding. Desgewenst verzorgen wij de hele melding, inclusief de plattegronden.
Doorlooptijd: gemiddeld twee tot drie weken.
Veelgestelde vragen over het maximaal aantal personen
Hoeveel personen mogen er in een gebouw?
Dat hangt af van het aantal uitgangen, de breedte van deuren en trappen, de draairichting van deuren en de aanwezigheid van beschermde vluchtroutes. Er is geen vast getal per vierkante meter dat voor elk gebouw geldt. Met een berekening van de opvang- en doorstroomcapaciteit volgens het Bbl bepalen we het aantal per ruimte en per bouwlaag.
Hoeveel personen mogen er in een ruimte, zaal of café?
Per ruimte kijken we naar de uitgangen van díe ruimte: hoeveel het er zijn, hoe breed ze zijn en welke kant de deuren op draaien. Daarna volgt de rest van de vluchtroute, want een ruime zaal met één smalle trap naar buiten haalt zijn capaciteit niet. Een vast aantal vierkante meters per persoon (de vroegere bezettingsgraad) wordt daarbij niet meer gebruikt.
Is een berekening nodig voor een gebruiksmelding?
Bij een gebruiksmelding geeft u aan voor hoeveel personen het gebouw is bedoeld. Een berekening onderbouwt dat aantal, zodat de gemeente de melding zonder aanvullende vragen kan beoordelen.
Kan het toegestane aantal personen omhoog?
Vaak wel. Een extra uitgang, een bredere doorgang, een omgekeerde draairichting of een omkaste trap kan de capaciteit flink verhogen. We rekenen de opties door, zodat u ziet welke maatregel het meeste oplevert.
Wat is het verschil met een ontruimersberekening?
De berekening van de opvang- en doorstroomcapaciteit gaat over de vraag of de vluchtroutes genoeg mensen tijdig naar buiten kunnen laten. Een berekening van het aantal ontruimers gaat over de vraag of er genoeg mensen aanwezig zijn om personen die niet zelfredzaam zijn in veiligheid te brengen, zoals in de zorg (artikel 6.20 Bbl).
Hoe lang duurt een berekening?
Gemiddeld twee tot drie weken, afhankelijk van de omvang van het gebouw en of er actuele tekeningen beschikbaar zijn.
Hoeveel personen mogen er in uw gebouw?
Wilt u weten hoeveel personen er in uw gebouw mogen, of hoe u de capaciteit kunt vergroten? Neem contact op; we denken graag vrijblijvend mee.
Munnik Brandadvies — SKG-IKOB-gecertificeerd — 0598 395 979 — info@munnikbrandadvies.nl
Internationale opdrachtgever of een Engelstalig team? Lees deze informatie in het Engels: Escape route & evacuation capacity.
