Een brandcompartiment is een deel van een gebouw dat een brand gedurende een vastgestelde tijd binnen zijn grenzen houdt: 60 minuten bij nieuwbouw (onder voorwaarden 30), minimaal 20 minuten bij bestaande bouw. Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) bepaalt per gebruiksfunctie hoe groot een compartiment mag zijn. In dit artikel: het doel, de WBDBO-eisen, de maximale grootte per functie, wat er geldt voor bestaande bouw en woningen, en het verschil met een subbrandcompartiment.
Waarom compartimenteren?
Het doel is drieledig: mensen moeten veilig kunnen vluchten, de brandweer moet redelijkerwijs kunnen optreden en de brand mag niet overslaan naar de buren. Een compartiment wordt begrensd door brandscheidingen — wanden, vloeren en daken — die weerstand bieden tegen branddoorslag (dwars door de constructie heen) en brandoverslag (via de buitenlucht). Samen heet dat de WBDBO: de weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag. Over brandoverslag tussen gebouwen leest u meer in Brandoverslag voorkomen: zo verklein je het risico.
De WBDBO-eis: 60, 30 of 20 minuten
Tussen twee brandcompartimenten geldt bij nieuwbouw een WBDBO van 60 minuten. In een aantal gevallen mag dat 30 minuten zijn, bijvoorbeeld bij een niet te hoog gebouw of bij onbrandbare materialen. Voor bestaande bouw geldt een minimum van 20 minuten. De eis geldt voor de scheiding als geheel; wat de aannemer inkoopt is een product met een classificatie zoals EI 60: 60 minuten vlamdicht (E) én thermisch isolerend (I). Zo’n product levert die 60 minuten alleen als het ook wordt ingebouwd zoals het is beproefd: het juiste kozijn, de juiste afdichting, de juiste aansluitdetails.
Hoe groot mag een brandcompartiment zijn?
De maximale omvang verschilt per gebruiksfunctie:
| Gebruiksfunctie | Nieuwbouw | Bestaande bouw |
|---|---|---|
| Woonfunctie | 1.000 m² | 2.000 m² |
| Bijeenkomstfunctie | 1.000 m² | 2.000 m² |
| Gezondheidszorgfunctie | 1.000 m² | 2.000 m² |
| Kantoorfunctie | 1.000 m² | 2.000 m² |
| Winkelfunctie | 1.000 m² | 2.000 m² |
| Celfunctie | 1.000 m² | 2.000 m² |
| Onderwijsfunctie | 1.000 m² | 3.000 m² |
| Sportfunctie | 1.000 m² | 3.000 m² |
| Overige gebruiksfunctie | 1.000 m² | 3.000 m² |
| Industriefunctie | 2.500 m² | 3.000 m² |
| Logiesfunctie | 500 m² | 1.000 m² |
Wordt die grens overschreden — bij bedrijfshallen, distributiecentra en sporthallen is dat eerder regel dan uitzondering — dan is een gelijkwaardige oplossing nodig, onderbouwd met NEN 6060 (vuurbelasting, opslaghoogte, blusinstallaties en de afstand tot de perceelgrens) of NEN 6079 (een risicobenadering). Lees meer over brandveiligheid van grote brandcompartimenten.
Bestaande bouw: welk niveau geldt?
Een pand uit 1985 hoeft niet aan de nieuwbouweisen te voldoen. Bij verbouw is het vertrekpunt het rechtens verkregen niveau: het brandveiligheidsniveau dat volgt uit de oorspronkelijke vergunning en de latere legale wijzigingen. Dat niveau ligt boven het niveau bestaande bouw en mag onder het nieuwbouwniveau liggen, en de eisen gelden alleen voor de delen die daadwerkelijk worden gewijzigd. Let op bij een functiewijziging: wie in een kantoorpand een zorg- of logiesfunctie onderbrengt, komt in een ander eisenpakket terecht en heeft vaak ook een gebruiksmelding nodig.
Het brandcompartiment in een woning
Bij woningen geldt de hoofdregel dat elke woning een eigen brandcompartiment is; de scheiding met de buren en met een woning boven een winkel of bedrijfsruimte moet dus aan de WBDBO-eis voldoen. In een appartementengebouw komt daar de scheiding met een besloten gemeenschappelijke verkeersruimte (binnen) bij. Dit kan ook een atrium betreffen.
Brandcompartiment en subbrandcompartiment
Binnen een brandcompartiment wordt verder onderverdeeld in subbrandcompartimenten; de oude term rookcompartiment wordt nog veel gebruikt, maar is niet meer de formele term. Het brandcompartiment gaat over het beheersen van de brand; het subbrandcompartiment over veilig vluchten en loopafstanden. Voor gebouwen waar mensen slapen of verminderd zelfredzaam zijn — zorg, logies, cellen — bestaat het beschermd subbrandcompartiment, met zwaardere eisen.
Compartimentering laten beoordelen
Wij toetsen ontwerpen en bestaande gebouwen aan het Bbl, rekenen grote compartimenten door en geven concreet aan wat er wel en niet moet. Lees meer over onze brandcompartimentering-advies en berekening. Is uw gebouw verbouwd? Lees dan ook Brandcompartimentering herstellen na een verbouwing.
Veelgestelde vragen
Wat is een brandcompartiment?
Een afgebakend deel van een gebouw dat een brand gedurende een bepaalde tijd binnen dat deel houdt, zodat mensen veilig kunnen vluchten en de brand niet overslaat naar andere delen of naar de buren. De begrenzing wordt gevormd door brandscheidingen met een voorgeschreven weerstand tegen branddoorslag, of door een veilige afstand.
Hoe groot mag een brandcompartiment zijn?
Voor de meeste gebruiksfuncties geldt bij nieuwbouw een maximum van 1.000 m²; voor de industriefunctie 2.500 m² en voor de logiesfunctie 500 m². Bij bestaande bouw liggen die waarden hoger. Is het compartiment groter, dan moet met een gelijkwaardige oplossing worden aangetoond dat het veiligheidsniveau wordt gehaald, bijvoorbeeld via NEN 6060 of NEN 6079.
Wat betekent EI 60?
Dat een constructie 60 minuten lang vlamdicht blijft (E) én thermisch isolerend (I). Bij een dragende constructie komt daar R voor draagvermogen bij: REI 60. In bepaalde situaties mag met EW worden gerekend, waarbij de warmtestraling wordt beperkt in plaats van volledig geïsoleerd.
Moet mijn bestaande pand voldoen aan de nieuwbouweisen?
Nee. Voor bestaande bouw gelden de eisen voor bestaande bouw uit het Bbl. Bij verbouw of functiewijziging geldt het rechtens verkregen niveau, waarbij de eisen alleen gelden voor de delen die daadwerkelijk zijn gewijzigd.