De tragische cafébrand in het Zwitserse Crans-Montana (januari 2026) onderstreept hoe snel een ogenschijnlijk onschuldig feestartikel kan leiden tot een levensgevaarlijke situatie. IJsfonteinen en sterretjes zorgen voor open vuur en vonken, precies de zaken waar bij brandveiligheid in de horeca scherp op wordt gelet. Koninklijke Horeca Nederland (KHN) waarschuwt daarom expliciet om ijsfonteinen en sterretjes niet te gebruiken.
Bij onze brandveiligheidsinspecties wordt niet alleen gekeken naar vluchtroutes, noodverlichting en blusmiddelen, maar ook naar brandgevaarlijke materialen. Brandende feestartikelen vallen daar nadrukkelijk onder, zeker wanneer deze worden gebruikt in combinatie met brandbare plafond-, wand- of decoratiematerialen.
Brandklassen: waarom dit zo belangrijk is voor horeca brandveiligheid
Bouwmaterialen zijn ingedeeld in brandklassen volgens Europese normen (EN 13501-1). Deze geven aan hoe snel een materiaal bijdraagt aan brandontwikkeling:
- Brandklasse A: (vrijwel) onbrandbaar (bijvoorbeeld beton, staal)
- Brandklasse B: zeer moeilijk brandbaar
- Brandklasse C: moeilijk brandbaar
- Brandklasse D: brandbaar
- Brandklasse E: zeer brandbaar
- Brandklasse F: niet getest
Veel akoestische plafonds, decoraties en tijdelijke aankleding vallen in de lagere brandklassen (E of F). In combinatie met vonken of open vuur kan brand zich dan in enkele seconden uitbreiden, precies wat in Crans-Montana gebeurde.
Brandveiligheid inspectie: waar wordt op gelet?
Bij controles van brandveiligheid in de horeca wordt steeds vaker gevraagd naar:
- Of brandende of vonkende effecten worden gebruikt
- Of deze zijn opgenomen in het bedrijfsnoodplan
- Of medewerkers weten hoe te handelen bij brand
- Of materialen voldoen aan de juiste brandklasse
- Welke veilige alternatieven beschikbaar zijn
Met drukke periodes zoals carnaval, koningsdag, nieuwjaar en andere feestelijke gelegenheden is dit hét moment om kritisch te kijken naar inrichting, decoratie en feestartikelen. Veiligere alternatieven, zoals LED-verlichting en koude vuurwerkeffecten, verminderen het risico aanzienlijk en voorkomen opmerkingen of maatregelen tijdens een inspectie.
Welke brandveiligheidseisen gelden voor een horecazaak?
De precieze eisen hangen af van de grootte van uw zaak, het aantal gasten en of er wordt overnacht, maar een aantal punten geldt vrijwel altijd. Ze komen voort uit het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl).
Hoeveel gasten er tegelijk in uw zaak aanwezig mogen zijn, is geen vrije keuze. Dat maximum wordt bepaald door de capaciteit van de vluchtroutes en moet worden berekend. Wij doen dat met een berekening van het maximaal aantal personen, zodat u weet welke bezetting veilig én toegestaan is.
- Een gebruiksmelding is meestal verplicht zodra er meer dan 50 personen tegelijk aanwezig kunnen zijn, of bij nachtverblijf voor 10 of meer personen.
- Vluchtroutes en uitgangen die voldoende breed en vrij van obstakels zijn, met deuren die zonder sleutel direct te openen zijn (openen mét of tégen de vluchtrichting in mag allebei).
- Noodverlichting en vluchtrouteaanduiding, zodat iedereen — ook gasten die de weg in uw zaak niet kennen — bij stroomuitval of rook snel de uitgang vindt.
- Voldoende en gekeurde blusmiddelen, op de juiste plek en zichtbaar.
- Afhankelijk van omvang en functie een brandmeld- en ontruimingsalarminstallatie.
- Intacte brandscheidingen waar die nodig zijn — bijvoorbeeld wanneer er woningen boven de zaak liggen. Richting opslag of keuken is een brandscheiding niet altijd verplicht; dat hangt van de situatie af.
De keuken: het grootste brandrisico
De meeste horecabranden ontstaan in de keuken, en vet en olie zijn daarbij het grootste gevaar. Blus een vetbrand nooit met water: het water verdampt onmiddellijk tot stoom en slingert het brandende vet explosief door de ruimte. Dat leidt niet alleen tot een grote, snelle branduitbreiding, maar ook tot ernstig letsel bij aanwezigen. Het handigst is om een goed passende metalen pandeksel binnen handbereik te houden — die dooft de brand door de zuurstof af te sluiten. Houd daarnaast een vetbrandblusser (klasse F) en een blusdeken in de keuken, en laat frituur- en bakapparatuur voorzien zijn van een thermische beveiliging. Minstens zo belangrijk is onderhoud: afzuigkappen en -kanalen moeten regelmatig ontvet worden, want vetaanslag is zelf brandbaar en kan brand door het hele pand verspreiden. Laat gasinstallaties periodiek keuren.
Sfeer zonder risico: kaarsen, open vuur en terrasverwarming
Sfeer hoort bij de horeca, maar open vuur vraagt aandacht. Houd kaarsen en sfeervuur weg van brandbare decoratie en laat ze nooit onbeheerd branden. Bij terrasverwarming zien we steeds vaker elektrische heaters met een hoog vermogen in plaats van gas; laat daarbij de elektrische installatie goed controleren, want zulke vermogens vragen veel van de bedrading en aansluitingen. Werkt u nog met gasheaters, dan gelden eisen aan de opslag en ventilatie van de gasflessen. Tijdelijke aankleding en versiering vallen vaak in een lage brandklasse (E of F) en kunnen bij vonken of open vuur razendsnel vlam vatten — kies waar mogelijk voor moeilijk brandbaar materiaal.
Hotels en pensions: strengere eisen bij overnachten
Zodra gasten blijven slapen, gelden strengere regels. Slapende mensen merken een beginnende brand niet op, dus zijn een brandmeldinstallatie met rookmelders en een helder ontruimingsplan hier essentieel. Denk ook aan vluchtrouteaanduiding vanaf elke kamer en aan brandwerende scheidingen tussen de kamers.
Checklist brandveiligheid horeca
- Zijn alle vluchtroutes vrij en de uitgangen zonder sleutel te openen?
- Werkt de noodverlichting en is de vluchtrouteaanduiding zichtbaar?
- Zijn de blusmiddelen gekeurd, bereikbaar en passend (ook een vetbrandblusser en een metalen pandeksel in de keuken)?
- Weten uw medewerkers wat ze bij brand moeten doen?
- Is er een ontruimingsplan en zijn de BHV’ers en ontruimers aantoonbaar opgeleid?
- Is er een actueel bedrijfsnoodplan, en zijn brandende effecten daarin meegenomen?
- Zijn afzuigkanalen ontvet en gasinstallaties gekeurd?
- Is er een gebruiksmelding gedaan als dat voor uw zaak nodig is?
Brandveiligheid begint bij de ondernemer
Brandveiligheid in de horeca begint niet bij de brandweer, maar bij de keuzes die u als ondernemer zelf maakt. Kleine aanpassingen kunnen het verschil maken tussen een geslaagd feest en een ramp. Door bewust te kiezen voor brandveilige materialen, het vermijden van onnodig open vuur en het goed organiseren van vluchtroutes en blusmiddelen, voldoet u niet alleen aan uw zorgplicht, maar beperkt u ook uw eigen aansprakelijkheidsrisico. Wij kunnen u hierbij met advies en inspecties ondersteunen.
Ook buiten de horeca gelden dezelfde basisprincipes. Loop ze na in onze checklist om de brandveiligheid van je gebouw te checken.
Veelgestelde vragen over brandveiligheid in de horeca
Hoeveel personen mogen er in mijn horecazaak aanwezig zijn?
Dat is geen vrije keuze: het maximaal toegestane aantal wordt bepaald door de capaciteit van de vluchtroutes en moet worden berekend. Een te hoge bezetting is een reëel veiligheidsrisico én in strijd met de regels.
Wanneer heb ik als horecaondernemer een gebruiksmelding nodig?
Meestal zodra er meer dan 50 personen tegelijk aanwezig kunnen zijn, of bij nachtverblijf voor 10 of meer personen. De gemeente kan daar aanvullende voorwaarden aan verbinden.
Hoe blus ik een vetbrand in de keuken?
Nooit met water — dat verdampt tot stoom en slingert het brandende vet explosief door de ruimte, met grote branduitbreiding en letsel tot gevolg. Gebruik een goed passende metalen pandeksel om de zuurstof af te sluiten, en houd een vetbrandblusser (klasse F) en een blusdeken bij de hand.
Mogen ijsfonteinen en sterretjes in de horeca worden gebruikt?
Het zijn bronnen van open vuur en vonken. Koninklijke Horeca Nederland adviseert ze niet te gebruiken, zeker in combinatie met brandbare decoratie of plafond- en wandmaterialen.
Welke brandveiligheidseisen gelden voor een hotel of pension?
Zodra gasten blijven slapen, gelden strengere eisen: een brandmeldinstallatie met rookmelders, een helder ontruimingsplan en vluchtrouteaanduiding vanaf elke kamer, omdat slapende mensen een beginnende brand niet zelf opmerken.