Kleine technische ruimten in het Bbl: een zwakke plek in de vluchtroute

Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) zondert kleine technische ruimten uit van de regel dat een besloten ruimte in een brandcompartiment ligt. Artikel 4.50, tweede lid, onder d, noemt:

“een technische ruimte met een gebruiksoppervlakte van niet meer dan 50 m2 niet bestemd voor een of meer verbrandingstoestellen met een totale nominale belasting van meer dan 130 kW.”

Voor bestaande bouw liggen de grenzen op 100 m² en 160 kW (artikel 3.37, eerste lid, onder d). En volgens artikel 4.53, tiende lid, geldt “geen weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag van een brandcompartiment naar een technische ruimte met een gebruiksoppervlakte van ten hoogste 50 m2 niet bestemd voor een of meer verbrandingstoestellen met een totale nominale belasting van meer dan 130 kW.”

Bij de overgang van het Bouwbesluit 2012 naar het Bbl in 2024 is deze uitzondering dus blijven bestaan. Dat is opmerkelijk, want de belasting op deze ruimten neemt toe: laadpunten, zonnepanelen en warmtepompen brengen steeds meer elektrische installaties naar de meterkast. Hoe risicoloos zijn kleine technische ruimten eigenlijk? En wat gebeurt er als er toch brand in ontstaat?

Eisen aan de extra beschermde vluchtroute

In woongebouwen gaat het meestal om meterkasten: naast de voordeur van appartementen, of geclusterd in de centrale gang. Die gang is bij brand de vluchtroute voor de bewoners. Artikel 4.69, eerste lid, Bbl bepaalt:

“Een vluchtroute is vanaf de uitgang van het subbrandcompartiment waarin de vluchtroute begint een extra beschermde vluchtroute, tenzij die uitgang rechtstreeks grenst aan het aansluitende terrein.”

Een extra beschermde vluchtroute (EBV) ligt zelf nooit in een brandcompartiment: “In afwijking van het eerste lid voert een extra beschermde vluchtroute niet door een brandcompartiment” (artikel 4.50, vierde lid).

Aan het binnenoppervlak van een EBV stelt het Bbl zwaardere eisen (artikel 4.43 met tabel 4.42). Die beperken de brandontwikkeling en de rookdichtheid, zodat bewoners voldoende tijd hebben om te vluchten en de hulpdiensten het gebouw kunnen betreden en doorzoeken. In basis moeten materialen in een EBV voldoen aan brandklasse B. In de praktijk betekent dat zo weinig mogelijk brandbare materialen en vloeren en wanden van steenachtig materiaal. Hout kan alleen als het specifiek behandeld is of een hoge dichtheid heeft.

Compartimentering

In een EBV mogen meterkasten aanwezig zijn zonder brandscheiding naar die EBV. In de praktijk is een meterkast meestal afsluitbaar met een deur met een dagmaat van ongeveer 700 × 2050 mm, en wordt de binnenzijde afgewerkt met houtplaat, bijvoorbeeld 18 mm multiplex. Multiplex valt onder brandklasse D, maar wordt in een meterkast toegestaan zonder brandscheiding naar de EBV.

De appartementen die aan de EBV grenzen, moeten wel met brandscheidingen naar de EBV worden uitgevoerd. Liggen de meterkasten binnen de woningen, dan zijn brandwerende deuren tussen de meterkasten en de EBV verplicht. Worden ze buiten de woningen geplaatst, wat in de praktijk vaak voorkomt, dan hoeven de meterkasten niet als EBV te worden beschouwd. Met andere woorden: de materiaaleisen voor de EBV gelden niet voor de geïntegreerde meterkasten.

Risico

Omdat er geen brandscheiding tussen de meterkasten en de EBV vereist is, hoeven wanden en deuren niet brandwerend te worden uitgevoerd. Dat scheelt flink in de kosten, maar bij een calamiteit kan er een hoge prijs worden betaald. Met meterkasten breng je extra risico’s in de vluchtroute. Vaak is de EBV de enige vluchtroute, en die kan al door één woningbrand belemmerd raken. Ontstaat er brand in een meterkast met houten achterplaten, dan komt er veel rook vrij. Zonder brandscheiding bereikt die rook meteen de EBV.

Door de energietransitie staan er steeds meer elektrische installaties in gebouwen, en daarmee wordt de kans op brand in een meterkast groter. Is het niet tijd voor een discussie over een compartimenterings- of materialiseringseis voor meterkasten in een EBV? Hoe onschuldig zijn ze nog, met hun vuurlast én een ontstekingsbron, in vergelijking met wat het Bbl veronderstelt?

Vuurlast

Voor een trappenhuis legt het Bbl wél een grens op. Artikel 4.76, eerste lid:

“Per bouwlaag is de permanente vuurlast van een trappenhuis waardoor een beschermde of een extra beschermde vluchtroute voert, met inbegrip van de vanuit dat trappenhuis rechtstreeks bereikbare besloten ruimten, ten hoogste 3.500 MJ. Bij de bepaling van de vuurlast blijft een besloten ruimte buiten beschouwing als de weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag tussen die ruimte en het trappenhuis ten minste 30 minuten is, bepaald volgens NEN 6068.”

Meterkasten bij de entree van een trappenhuis worden daarom in de praktijk vaak met een brandwerende scheiding van de EBV afgeknipt, zodat ze niet meetellen. Bij een gang die als EBV is uitgevoerd, met geïntegreerde meterkasten zonder scheiding, ontbreekt zo’n grens. Daar zijn ze, met een binnenafwerking in brandklasse D, welkom in de belangrijkste en meest levensreddende ruimte van het gebouw.

Conclusie

Een extra beschermde vluchtroute is bedoeld om veilig buiten een brandcompartiment te kunnen vluchten, en om hulpdiensten toegang te geven voor hulp en doorzoeking. De zwaardere materiaaleisen houden branduitbreiding en rookdichtheid beperkt en beheersbaar. Meterkasten in de EBV werken dat doel tegen: een relatief hoge vuurlast, een ontstekingsbron en geen compartimentering. Dat is legaal spelen met vuur.

Het Bbl heeft deze uitzondering in 2024 ongewijzigd overgenomen. Wat ons betreft blijft het een punt voor discussie of hier een aanpassing nodig is, zeker nu elektrische energie in woningen steeds belangrijker wordt. Discussieer gerust met ons mee.

Meer weten over dit onderwerp? Neem vrijblijvend contact op met Harrie Munnik via h.munnik@munnikbrandadvies.nl of 0598-39 59 79.

Technische ruimten en schachten zijn een klassiek zwak punt. Ze staan dan ook in onze checklist om de brandveiligheid van je gebouw te checken, samen met de andere plekken waar vuur en rook zich onopgemerkt verspreiden.